Wycena rezerw na świadczenia pracownicze – czy na pewno tego potrzebuję?

Co o świadczeniach pracowniczych mówią standardy?

Zgodnie z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości nr 19 (MSR 19) świadczenia pracownicze obejmują:

  • krótkoterminowe świadczenia pracownicze, np. wynagrodzenie, płatne urlopy wypoczynkowe;
  • świadczenia po okresie zatrudnienia, takie jak świadczenia emerytalne;
  • inne długoterminowe świadczenia pracownicze, w tym nagrody jubileuszowe i inne świadczenia z tytułu długiego stażu pracy.

Na które świadczenia pracownicze tworzy się rezerwy?

Praktyka aktuarialna jednoznacznie wskazuje następujące rodzaje świadczeń, które funkcjonują w polskich warunkach oraz istnieje obowiązek tworzenia rezerw aktuarialnych na nie właśnie:

  • odprawy emerytalne,
  • odprawy rentowe,
  • odprawy pośmiertne,
  • nagrody jubileuszowe,
  • ekwiwalent za niewykorzystany urlop pracowniczy,
  • odpis na ZFŚS na byłych pracowników emerytów-rencistów,
  • dodatki stażowe,
  • ulgi przejazdowe.

Część z powyższych świadczeń jest obligatoryjna i wynika z zapisów kodeksu pracy, inne wynikają z wewnętrznych regulaminów, ZUZP itp.

Nie wypłacamy odpraw, więc nie tworzymy rezerw u aktuariusza

Niejednokrotnie w biurze aktuarialnym można usłyszeć głos klienta twierdzącego, że w jego firmie jeszcze nigdy nie wypłacono odprawy pośmiertnej, zatem rezerwa na to świadczenie nie jest i nie musi być tworzona. Podobnie przy młodej kadrze, myśl o wypłacie odprawy emerytalnej jest na ogół mocno odległa. Jednak takie podejście może mieć swoje konsekwencje w postaci nieprzewidzianych kosztów. Należy pamiętać, że obydwa świadczenia należne po okresie zatrudnienia są obowiązkowe do wypłaty pracownikowi (lub jego spadkobiercom) w sytuacji wystąpienia danego zdarzenia. Kodeksowa odprawa pośmiertna w przypadku stażu u pracodawcy wynoszącego co najmniej 15 lat wynosi aż 6-krotność wynagrodzenia. Odprawa emerytalna to 1-krotność wynagrodzenia, jednak tutaj mamy do czynienia z deterministycznym momentem płatności. Nawet gdy do wieku emerytalnego pracownika brakuje 15,10, czy 4 lata – to zbliżamy się do tego zdarzenia nieuchronnie.

Czy aktuarialna rezerwa na świadczenie pracownicze jest równa przyszłej płatności?

Warto bardzo wyraźnie podkreślić, że rezerwa na świadczenie co do zasady jest niższa niż przyszła zaplanowana płatność. Z jakiego powodu? W modelu wyceny rezerw aktuariusz uwzględnia szereg założeń uwzględniających m.in.:

  • wartość pieniądza w czasie,
  • szanse na odejście pracownika z firmy w pewnym momencie (z przyczyn naturalnej rotacji, jak i tych mniej przewidywalnych przyczyn jak śmierć czy inwalidztwo),
  • prawa nabycia świadczenia.

Z tego powodu rezerwa (aktuarialna wartość obecna przyszłego świadczenia) dla mocno odległych w czasie płatności może być bardzo niska. Potem z roku na rok „dobudowuje się” by w pełnej perspektywie zrównać z realną płatnością.

Poza tym rezerwa jest tworzona przez aktuariusza indywidualnie dla każdego pracownika oraz dla każdej płatności (metoda prognozowanych uprawnień jednostkowych – Projected Unit Credit Method). Z związku z tym biuro aktuarialne nie szacuje rezerw na podstawie średniego wieku czy średniej płacy, lecz precyzyjnie w odniesieniu do konkretnego człowieka i jego profilu kadrowo-płacowego.

Obawa o dane wrażliwe

Kalkulator rezerw rezerwy24.pl jest w pełni bezpiecznym narzędziem służącym m.in. do przesyłania danych niezbędnych do wyceny rezerw pracowniczych. To dla nas bardzo ważne, aby przesyłanie danych kadrowo-płacowe spełniało najwyższe standardy bezpieczeństwa. Nasz system sam dba o to, aby zaszyfrować przesyłane dane oraz zabezpieczyć dostęp odpowiednim hasłem. Z kolei dostęp do logowania się jest z założenia zaplanowany tak by odpowiednie osoby miały uprawnienia do wgrywania i zatwierdzania danych, zaś inne (choć niekoniecznie) osoby miały dostęp do oglądania i akceptowania wyliczonych rezerw. Nasze biuro aktuarialne nie zbiera danych takich jak: imię, nazwisko, PESEL. Jeśli jest taka potrzeba, to stosujemy uproszenie dat urodzenia czy też kodowanie wynagrodzeń tak by nawet specjaliści z biura nie znali ich prawdziwych wartości.

W styczniu nie ma czasu na wycenę

Nie ma konieczności przeprowadzania wyceny rezerw (do zamknięcia danego roku) koniecznie wg stanu osobowego z 31 grudnia. Wycenę można przeprowadzić wcześniej, np. na jesień. Wówczas wystarczy ustalić z aktuariuszem jak przekazać dane – z jakiego miesiąca, z jakimi założeniami, ewentualnymi prognozami kadrowymi. Wielu audytorów akceptuje kwoty rezerw ustalanych na jesień w sprawozdaniu finansowym na zamknięcie roku kalendarzowego. O ile nie następują w spółce duże zmiany kadrowe, a założenia finansowe pozostają stabilne, to wycena jest honorowana. W sytuacji dużych zmian np. stopy dyskonta po nowym roku, można aktualizować wycenę ewentualnie tylko o ten parametr.

Zaryzykuj i zarezerwuj

Zapraszamy do skorzystania z konsultacji z ekspertami z naszego biura aktuarialnego by omówić potrzeby w firmie. Oferujemy kompleksową usługę począwszy od analizy regulacji świadczeń (regulaminu wynagradzania, ZUZP itp.) po omówienie gotowego raportu aktuarialnego z wyceny rezerw na świadczenia pracownicze.